Zdaniem badaczy (Obuchowska, Jaczewski, 1992) współżycie seksualne w postaci stosunku seksualnego, uważane jest za najbardziej dojrzałą formę aktywności seksualnej. Wyniki badań (Izdebski, 1988, za: Obuchowska, Jaczewski, 1992) wskazują, iż przed ukończeniem 18 roku żucia około 15% dziewcząt i 61,8% chłopców miało pierwszy stosunek płciowy.
Z. L. Starowicz (1974) podkreślając złożoność współżycia seksualnego, wyróżnia jego trzy fazy: Grę miłosną, zespół gotowości płciowej i akt seksualny.
Gra miłosna (inaczej pojmowana jako petting) warunkuje przebieg współżycia i ma wpływ na brak lub wystąpienie orgazmu u kobiet. Dobrze prowadzona gra miłosna doprowadza do powstania zespołu gotowości płciowej. Z. L. Starowicz (1974) pisze, iż stan taki objawia się u kobiet między innymi malejącym napięciem mięśniowym i obfitym wydzielaniem śluzu, u mężczyzn zaś narasta napięcie mięśniowe i aktywność psychoruchowa. Na ogół zespół gotowości płciowej rozwija się wolniej u kobiet, w związku z tym partner o małej wiedzy, zapominający o potrzebach kobiety, dbający egoistycznie jedynie o własną rozkosz, może spowodować znaczne utrudnienie w przeżyciu
orgazmu przez kobietę. Takie postępowanie może przyczynić się do powstania oziębłości u kobiet, niechęci i wrogości do partnera.
Sam akt seksualny składa się z czterech faz:
1. Faza podniecenia, w której następują zmiany w organizmie u kobiet w postaci nabrzmienia piersi, wzwodu brodawek i zabarwienia pochwy, a u mężczyzn w fazie tej następuje uniesienie jąder i erekcja.
2. Faza plateau, w której u kobiet powiększają się piersi, u mężczyzn wzrasta ciśnienie krwi.
3. Faza orgazmu, będąca kulminacją współżycia, zaspokaja potrzebę seksualną, a przeżywany regularnie jak pisze K. Imieliński (1992), uwalnia napięcie, dostarczając uspokojenia, zadowolenia i odprężenia. Orgazm u mężczyzny na ogół związany jest z wytryskiem, przez co jest łatwiej rozpoznawalny. Natomiast identyfikacja orgazmu u kobiet jest trudniejsza. K. Imieliński (1992) podaje, iż u kobiet objawia się on między innymi skurczami mięśni kończyn, mięśni brzucha i pośladków. Na skórze, na dolnej powierzchni piersi, zwiastunem orgazmu jest tak zwany rumieniec seksualny, marszczenie się areol sutkowych, ciemnoczerwone zabarwienie warg mniejszych. Pierwszy orgazm u mężczyzn pojawia się podczas masturbacji, orgazm u kobiet natomiast jest przeżyciem, do którego zdolność kobieta nabywa w procesie uczenia się.
4. Faza zaniku podniecenia, w której wszystkie zaistniałe zmiany w organizmie ustępują.